Pokolenie Z na temat transformacji klimatycznej

Zapytaliśmy młodych nie o to, czy popierają transformację, ale na jakich warunkach zgodzą się ponieść jej koszty. Raport łączy ankietę (CATI) na próbie 561 osób z trzema wywiadami grupowymi przeprowadzonymi od lutego do maja 2026 roku.

Najpierw stabilność
Za 10 lat młodzi najbardziej chcą mieć stabilne pieniądze i nie bać się o koszty życia (66%) oraz być zdrowi (64%). Czyste powietrze i przyrodę wskazuje 13% badanych. To jednak nie obojętność. Opisując swój idealny dzień, niemal wszyscy uczestnicy wywiadów spontanicznie mówili o zieleni, czystym powietrzu i braku betonu. Środowisko jest dla nich częścią dobrego życia, a nie abstrakcyjnym „klimatem”.

Technologia łączy, przymus dzieli
Najsilniejszą postawą jest wiara w zieloną modernizację i technologię (62,9 pkt na 100), najsłabszą – gotowość do ograniczania własnej konsumpcji (46,0 pkt). Wiara w technologię praktycznie nie dzieli młodych politycznie. Dzieli ich przymus: wysoki opór wobec zakazów i moralizowania deklaruje 29,4% badanych, a niski zaledwie 3,4%.

Warunek sprawiedliwości
66% badanych uważa, że to duże firmy powinny pierwsze ograniczać swój wpływ na klimat. W jednej z grup postaw 77% zdecydowanie nie zaakceptuje kosztów polityki klimatycznej, jeśli zwykli ludzie będą płacić, a duże firmy nie. W symulacji „kontrakt klimatyczny 2035” nikt nie wybrał rezygnacji z samochodu, droższej energii ani wyższych rachunków bez rekompensaty.

„Młodzi Polacy nie są przeciwnikami transformacji. Są jej najbardziej wymagającymi recenzentami. Akceptują cel, ale oceniają sposób: czy zmiana poprawia jakość życia, czy są realne alternatywy i czy koszty rozkładają się uczciwie. Jeśli transformację opowiadamy językiem zakazów i wyrzeczeń, tracimy to pokolenie. Jeśli językiem modernizacji, niższych rachunków i proporcjonalnej odpowiedzialności największych emitentów – zyskujemy jego zgodę” – mówi dr Monika Płońska, prezes zarządu Green Industry Foundation i współautorka raportu.

Pięć kierunków działań
W raporcie formułujemy rekomendacje dla administracji, biznesu, szkół, organizacji pozarządowych i mediów:

        1.      Komunikować korzyści, nie wyrzeczenia.
        2.      Mówić wprost, kto ponosi koszty.
        3.      Wzmocnić edukację klimatyczną w szkołach.
        4.      Najpierw zapewnić alternatywę, potem wprowadzać regulację.
        5.      Budować zaufanie przez przejrzystość wydatkowania środków klimatycznych.

Autorami raportu są Hanna Uhl, dr Monika Płońska i dr Grzegorz Kądzielawski.

Zachęcamy do lektury raportu